GAP

Gedachten Analyse Programma (GAP) een verdere ontwikkeling

Bij persoonlijke ontwikkeling speelt bewustzijn van je denken en voelen een belangrijke rol. Dit bewustzijn bepaalt in hoge mate onze effectiviteit. Wanneer we ons bewust zijn van wat we denken en hoe we denken, dan kunnen we daar invloed op uitoefenen.

Veel mensen weten echter niet hoe hun denken werkt. Daarnaast hebben de meeste mensen geen idee van wat ze denken en welk effect dat heeft op hun voelen en handelen. De hindernissen die we voor onszelf opwerpen en de oplossingen die we vinden, komen dikwijls uit ons denken voort.

Een belangrijke vraag van mij was en is ‘wat denken mensen?’ en ‘wat denken mensen voordat ze in de problemen komen?’ Na onderzoek heb ik gemerkt dat wij zes soorten gedachten hebben die ons handelen bepalen. Hier kwam ik achter doordat ik in 1997 iemand coachte die een voor hem belangrijk besluit nam. Voor hij het besluit uitsprak zag ik hem heel lang denken.

‘Wat dacht je net?’ vroeg ik hem.

De antwoorden die ik kreeg gaven mij inzicht in de gedachten die uiteindelijk leidden tot het hem belangrijke besluit. Vanaf dat moment deed ik hetzelfde bij mensen die gestrest waren, verlegen, faalangst hadden, maar ook mensen die geen persoonlijk probleem hadden, maar een werkprobleem of mensen die ergens wisten dat er meer inzat.

Honderden mensen leverden duizenden gedachten op

Deze heb ik opgeschreven en geanalyseerd. Wat was de rode draad in al die gedachten die mensen hebben? Dat was de zoektocht die toen begon. Het bleek dat het steeds één sleutelgedachte was, die uiteindelijk bepalend was. Een soort gedachte gaf de doorslag na een kort of lang denkproces. Vervolgens ben ik gaan uitproberen wat er gebeurde als mensen zich bewust werden van deze ene bepalende gedachte.

Het bleek dat zij een meer bewuste keuze gingen maken, meer mogelijkheden gingen zien en wat misschien nog belangrijker was, zij gingen zich beter voelen en werden meer zichzelf. Ze kwamen uit een manier van denken die hen in een cirkel hield. Ze merkten dat zij een manier van denken, die eerst leidde tot het ‘niet goed’ gaan voelen, piekeren en malen, gingen herkennen en konden stoppen of ombuigen. Het effect van het herkennen en herwaarderen van de kerngedachten was dat zij meer naar buiten kwamen. Daaruit bleek dat hun eigen gedachten dit hadden tegengehouden.

Uiteindelijk bleek het steeds één van zes soorten gedachten te zijn. Deze zes soorten gedachten waren de rode draad die ik vond. Op basis hiervan is ‘Het Gedachten Analyse Programma’ ontwikkeld.

Het Gedachten Analyse Programma is de ontdekking van de incongruentie tussen verstand en denken

Tussen de stem waar je mee denkt en het brein. Deze incongruentie ontstaat wanneer de stem waar we mee denken het brein niet meer corrigeert. Het is de beschermende functie van het brein die de correctie tegenhoudt. Waar de stem is geëvolueerd, is het denken nog steeds gericht op overleven. Met gedachten beschermt de mens zichzelf.

Hoe groter de beschermende taak van het brein, door situaties van nu en uit het verleden, hoe groter de kloof tussen de stem en het brein wordt, waardoor het brein de stem overheerst. En dat is precies waardoor de mens zichzelf belemmert. Ons brein stuurt ons met zes groepen gedachten. Het Gedachten Analyse Programma maakt de incongruentie zichtbaar tussen de stem en het brein.

De hieruit ontwikkelde methodiek maakt het mogelijk het evenwicht te herstellen tussen de stem en het brein.

Er bestaat een incongruentie tussen ons denken en ons verstand

De incongruentie tussen de stem waar je mee denkt en het brein suggereert dat er een tweedeling is. Het algemene uitgangspunt is dat wij mensen denken met ons verstand, met ons brein. Wordt dit uitgangspunt vertaald in: wij mensen denken met behulp van ons brein, dan is de tweedeling een feit.

Deze tweedeling wordt herkenbaar aan de hand van het volgende voorbeeld

Stel, je bent je sleutels kwijt. Je vraagt jezelf af waar je ze hebt gelaten. In gedachten zeg je, met de stem in je hoofd, tegen jezelf: ‘waar zijn die sleutels?’. Je wacht even en het antwoord komt. In de vorm van een beeld, een gevoel, of in woorden. Wanneer je jezelf afvraagt waar je dit mee doet, kom je op de stem in je hoofd. Deze zegt: ‘waar zijn die sleutels?’ Het antwoord komt uit het geheugen, een deel van ons brein.

‘Hé, ze liggen in de lade’. In een keer weet je het.

De stem in je hoofd vraagt iets, het brein geeft antwoord.

Je kunt je ook afvragen hoe je iets op kan lossen. Dan gebeurt hetzelfde. De stem in je hoofd stelt de vraag, jouw brein geeft het antwoord. Maar nu is het niet het geheugen wat wordt aangesproken, maar het creatieve deel van je brein.

De leerweg van het GAP, gaat dan ook via de stem in je hoofd.

Hoe ons denken is gevormd

Het bleek dat de deelnemers aan het onderzoek gedachten hadden die zij al lang en soms het grootste deel van hun leven onbewust gebruikten. Dit betekende dat hun reacties in bepaalde situaties ook steeds dezelfde waren. Als kind creëerden zij deze gedachten of namen deze over. Als volwassene gebruikten zij deze nog steeds. Na doorvragen bleek dat die gedachten ooit gevormd waren als antwoord op een situatie ofwel gebeurtenis uit het verleden. Een gedachte die ooit goed had gewerkt, gebruikten ze nog steeds. De reactie die deze gedachte vervolgens opriep, kwam als vanzelf. Ze hadden er geen invloed meer op. Voorbeelden van reacties waren: verdriet, kwaad worden, zwijgen, weglopen, enz.

Het kind in je, in de vorm van (oude) gedachten, is dikwijls je grootste belemmering.

Hoe het GAP in de praktijk werkt

De deelnemers gingen stap voor stap de incongruentie tussen hun stem waar ze mee denken en hun brein opheffen. Met hun stem wisten zij wel dat het geen zin heeft om zich druk te maken over iets wat nog moet komen, met brein deden zij het toch. Ze leerden om met hun stem hun brein meer te gaan richten op de werkelijkheid en daarmee de incongruentie op te heffen.

Je kunt je blij maken, zorgen maken, tegen iets opzien, verheugen over iets wat nog plaats moet vinden. Wat dus in de toekomst ligt. Met je stem weet je wel dat het pas zeker is als het zover is. Met je brein weet je dit nog niet. Gedachten kunnen uit jouw brein opkomen die het tegendeel zeggen. Dat het wel goed komt of juist niet. Met bede gedachten denkt het brein te weten hoe het in de toekomst zal gaan en jouw brein sluit daarmee niet aan op de werkelijkheid. Met de stem in je hoofd ga je jouw brein dit ook leren. Dit doe je eerst door het herkennen van de gedachten die jouw brein (dat denkproces) op gang zetten. Later gaat dit vanzelf, omdat dan het herkennen van gedachten is geïntegreerd in je manier van denken. Hé, dat is een overtuiging (1 van de 6 kerngedachten). Weet ik dit? Kan ik dit weten? Is hier een voorbeeld van.

We creëren onze eigen teleurstellingen

En hoor je dan met deze kennis iemand zeggen: ga er maar vanuit dat het doorgaat, dan weet je in een flits dat je dit niet moet doen, omdat je op deze manier van denken je eigen teleurstellingen kweekt. Het wordt dan een goede mogelijkheid, maar meer ook niet. Dat is de werkelijkheid.

Het effect? In plaats van uren, dagen, bezig te zijn met die mogelijkheid, ‘parkeer” je hem en je gaat weer met andere zaken aan de gang. Je brengt, met je stem, jouw brein weer in de werkelijkheid. De prijs die je krijgt met de ‘oude’ manier van denken is je tijdelijk verheugen, dus je goed voelen, wanneer het een leuk vooruitzicht is. Je creëert met je denken op deze manier verwachtingen. Maar verwachtingen en teleurstellingen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De prijs die je betaalt met de ‘oude’ manier van denken is dat je jezelf bang, onzeker, teleurgesteld en zelfs angstig kan maken als je met je brein een toekomst invult, zonder dat je dat met de stem waar je mee denkt controleert. Angst die is opgebouwd met gedachten.

Ik weet het niet, ik kan het niet weten

Dat was de zin die de deelnemers gingen gebruiken wanneer zij merkten dat zij een gedachte hadden die over de toekomst ging of over wat een ander denkt of voelt. In plaats van door te denken en in gedachten een tunnel in te gaan, stopten zij bewust bepaalde denkprocessen. Het effect was spectaculair te noemen. De deelnemers ervoeren dit als een bevrijding. Met het besef dat zij toch niet wisten wat er straks of de volgende dag ging gebeuren, laat staan de komende weken, maanden, jaren, kregen zij een andere positie in het leven. De positie van toeschouwer van de toekomst of de toeschouwer van het verleden. Vanuit die positie konden zij de toekomst inschatten, niet zeker weten. Het verleden waar zij last van hadden leerden zij een andere plek in het geheugen te geven met de zin: ‘wat heb ik er van geleerd waar ik in de toekomst profijt kan hebben’. Daarmee kwam met de herinnering ook de les terug.

Situaties, gebeurtenissen, komen op je af en wat je kan doen is je energie richten om er zo goed mogelijk mee om te gaan. Bang voor afwijzing, mislukking, ontslag, eenzaamheid, falen, dat het altijd zo zal blijven. Deze manier van denken werkt verzwakkend, terwijl je juist in deze situaties sterk moet zijn.

De ‘oude’ manier van denken sluit niet aan op de werkelijkheid

De werkelijkheid zegt dat je nooit zeker kunt weten hoe iets loopt, gewoon omdat wij mensen niet het vermogen hebben om te weten wat de toekomst ons zal brengen. We kunnen er over fantaseren. We kunnen de toekomst inschatten en dat dan meestal op grond van eerdere ervaringen. Wanneer je met dit besef luistert naar je eigen gedachten en naar de uitspraken van de mensen om je heen, dan kun je horen dat dit besef blijkbaar niet aanwezig is. En dat komt omdat wij, met de stem in ons hoofd, het brein niet corrigeert. Gedachten over de toekomst zijn fantasiegedachten. Het is één van de zes groepen gedachten die je leert herkennen.

Doordat je gerichter gaat denken krijg je meer mogelijkheden. Met de ‘oude’ manier van denken bedenk je een oplossing voor een probleem, of hoe iets verder zal gaan verlopen. Bij de bedachte oplossing of mogelijkheid kun je een gevoel krijgen. Dit gevoel is medebepalend voor de richting die je verder met je gedachten opgaat.

De nieuwe manier van denken

Met de ‘nieuwe’ manier van denken heb je hetzelfde probleem, maar bedenk je 5+1 mogelijkheden van wat er kan gebeuren.    De +1 is de mogelijkheid die je op dat moment niet kunt bedenken. Want hoe dikwijls gebeurt er iets wat je niet had bedacht? Met de +1 houd je daar in ieder geval rekening mee. Je bent daarmee meer alert op wat op je afkomt.

Bij 5+1 mogelijkheden heb je geen gevoel. Want je kunt geen gevoel hebben bij meerdere situaties. Je pakt het probleem of vraagstuk aan met je stem waar je mee denkt en je brein. Doordat je er gericht over na gaat denken, met de kennis van het speelveld van je denken.

Over elke 5+1 bedachte mogelijkheid kun je nadenken. Zo leer je jezelf om creatief te denken. Zo ga je met jezelf om. Zo ga je met je leven om. Je wordt je bewust van meer mogelijkheden. Er is meer mogelijk dan dat je nu kunt bedenken.

Je kunt je denken (jouw brein) leren wat deze echt kan weten en wat niet. Welke gedachten echt van jou zijn en welke niet.

Met de kennis van de zes groepen kerngedachten heb je de gelegenheid om direct en concreet te beginnen en stap voor stap een proces door te lopen dat leidt tot een beter gebruik van je denken. Het resultaat is een steeds meer bewuster denken, met daarmee de mogelijkheid om anders met je werk, je relatie, problemen, maar vooral anders met jezelf om te gaan.

Word je eigen mental coach

Dat is de doelstelling van de methodiek van het GAP. Veel kwaliteiten, talenten en mogelijkheden zijn al in de mens aanwezig. De eigen gedachten kunnen hierbij een positieve invloed hebben, maar ook een belemmerende. Door deze sturende gedachten zichtbaar te maken, wordt het mogelijk om, naast het bewuster denken, meer invloed te krijgen op deze gedachten en daarmee op jezelf.

Denken aan het verleden of aan de toekomst

Met ons denken gaan we terug naar het verleden en creëren we een beeld van de toekomst. Dat stelt ons in staat om op grond van eerdere ervaringen, onze richting te bepalen voor de toekomst. Waar we ons echter niet van bewust zijn is dat we met herinneringen ook een gevoel terug kunnen halen. Is dit een negatief gevoel, dan kleurt dat onze huidige beleving. Zo kan iets dat al lang voorbij is, nog steeds het leven van nu beïnvloeden.

We denken aan de toekomst en krijgen ook daar een gevoel bij. En ook hierbij gebeurt hetzelfde. Geeft dit toekomstbeeld een negatief gevoel, dan kleurt dit onze beleving negatief. Zo denken we onszelf niet “goed”, oftewel uit evenwicht en dat doen we met zes soorten gedachten. Zes kerngedachten. Door de ontdekking van deze zes groepen gedachten wordt het mogelijk deze zes kerngedachten tussen al die gedachten die we hebben, te gaan herkennen. Want het zijn die kerngedachten die bepalend zijn voor ons handelen, ons gedrag, de besluiten die we nemen, de beleving die we hebben en de positie die we in het leven innemen.

Met ons denken beschermen we ons

We kunnen veel, maar niet alles met ons denken. Er bestaat een absolute grens aan ons denkvermogen. Wat gebeurt er als je je bewust wordt van die absolute begrenzing? Dan kun je de informatie die op je afkomt en die je zelf bedenkt, beter filteren. Je leert jezelf beter en gerichter denken. Denk alleen maar eens aan al die momenten van angst of spanning bij de gedachte aan de toekomst.

Zo kun je iemand tegenkomen die heel gespannen is over een gebeurtenis die nog plaats moet vinden bijvoorbeeld spanning voor een gesprek of een ontmoeting. Een week later zie je dezelfde persoon weer en je vraagt hoe de ontmoeting ging. En dan blijkt dat de spanning weg is, want die gebeurtenis viel zo mee. Vergeten is een week van spanning en zo iemand is alweer op weg naar de volgende situatie.

Iemand heeft zich een week “niet goed” gevoeld door iets wat zelf verzonnen of bedacht is. Dat doet ons brein, omdat het zich niet bewust is van de begrenzing van mogelijkheden en onmogelijkheden die het heeft. Terugkijken, leren en bewuster reageren, is wat je gaat doen met het GAP. Dat is de weg voor een verdere ontwikkeling.

Uiteindelijk kun je beter, gerichter en creatiever denken, door bij elke gedachte die je als één van de zes herkent, stil te staan en te leren.

Zo zuiver je de communicatie met jezelf en stel je jezelf bij

Stapje voor stapje. Door het besef van de begrenzing van je denken en de kennis van de zes groepen kerngedachten. Zo luister je naar de communicatie om je heen. Zo voer je gesprekken met een ander. Zo communiceer je met jezelf en dat is de basis van al je communicatie. Je kunt eigenschappen en/of reacties van jezelf verbeteren, omdat de gedachten die deze ontwikkeling tegenhouden zichtbaar worden. De herkenning geeft namelijk de mogelijkheid om meer ‘grip’ te krijgen op je eigen denkproces en daarmee je handelen. Je wordt je eigen coach.

De stelling: we kunnen beter, gerichter en creatiever leren denken

Deze stelling kan nogal eens op weerstand stuiten, omdat de suggestie wordt gewekt dat we nu niet goed denken. Maar als we alleen al stilstaan bij het feit dat we niet kunnen weten wat de toekomst brengt. We niet kunnen weten wat er gaat gebeuren. Wat er op ons afkomt.

Luisteren we vervolgens naar anderen, maar ook naar onszelf, dan horen we regelmatig dat we er toch mee bezig zijn en soms met een stelligheid die er met deze kennis vreemd uitziet.

We kunnen met ons denken uren bezig zijn met een vraag waar geen antwoord op te vinden is, terwijl als je jezelf de vraag stelt: weet ik dit? Kan ik dit weten? Een antwoord in enkele seconden voorhanden is. Zelfs al luidt deze: dit antwoord kan ik niet weten, want dan is dat de werkelijkheid. Dat besef zorgt voor een keuze, namelijk te stoppen met zoeken, dus te stoppen met peinzen, piekeren, of malen en dat met het besef dat je het antwoord niet kan vinden, omdat het niet binnen het vermogen van je brein ligt.  

We zitten te veel in ons hoofd

Dat werd door de deelnemers bevestigd. Ze vonden dat ze te veel dachten en ervoeren dit als een proces waar ze geen of weinig invloed op hebben. Als verklaring werd in alle gevallen een situatie genoemd. Veel deelnemers gaan puzzelend door het leven. Van het ene vraagstuk naar het andere. De stelling: situaties roepen gedachten op en die bepalen de reactie, werd hiermee bevestigd. Met de herkenning van de gedachten kregen zij een middel om deze denkpatronen te doorbreken.

Tot slot: de belangrijkste conclusie van het onderzoek was de ontdekking dat wij mensen fouten hebben in onze manier van denken. De incongruentie tussen de stem waar we mee denken en ons brein. Het is deze fout die mensen veel geestelijk leed brengt, wat tot uiting komt in veel denken, onzekerheid, teleurstellingen, veel soorten angsten en niet jezelf kunnen zijn.

Met het GAP is een manier ontwikkeld om stil te kunnen staan bij wat je denkt. Met de kennis en de methodieken doe je dit zelf. In je eigen tempo.